พจนานุกรมคำศัพท์เทคโนโลยีบล็อกเชน เครือข่าย และระบบ Dime (Comprehensive Glossary)

1. คำศัพท์หมวดโครงสร้างพื้นฐานและเครือข่าย (Network & Infrastructure)

• บล็อกเชน (Blockchain): ฐานข้อมูลประเภทบัญชีแยกประเภทแบบกระจายศูนย์ที่บันทึกข้อมูลเรียงต่อกันเป็นบล็อก และเชื่อมต่อกันด้วยฟังก์ชันแฮชทางคณิตศาสตร์
• โหนด (Node): เครื่องคอมพิวเตอร์ที่รันซอฟต์แวร์ไคลเอ็นต์เพื่อเชื่อมต่อเข้ากับเครือข่าย ทำหน้าที่รับ ส่ง และตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูล
• ผู้ตรวจสอบ (Validator): โหนดที่ทำหน้าที่เฉพาะในการรวบรวมข้อมูล เสนอสร้างบล็อกใหม่ และลงคะแนนเสียงยืนยันความถูกต้องในกระบวนการฉันทามติ
• กลไกฉันทามติ (Consensus Mechanism): กฎเกณฑ์และอัลกอริทึมที่กำหนดให้ทุกโหนดในระบบกระจายศูนย์สามารถบรรลุข้อตกลงร่วมกันเกี่ยวกับสถานะล่าสุดของข้อมูลได้
• โทรมาตร (Telemetry): ระบบตรวจวัดและรายงานสถานะการทำงานของโหนด เช่น การใช้หน่วยความจำ ความเร็วในการเชื่อมต่อ และความล่าช้าของสัญญาณ

2. คำศัพท์หมวดวิทยาการรหัสลับและความปลอดภัย (Cryptography & Security)

• ฟังก์ชันแฮช (Cryptographic Hash Function): อัลกอริทึมคณิตศาสตร์ที่แปลงข้อมูลขนาดใดก็ได้ให้กลายเป็นสตริงความยาวคงที่ โดยไม่สามารถย้อนกลับไปหาข้อมูลต้นฉบับได้
• กุญแจสาธารณะ (Public Key): กุญแจรหัสลับที่สามารถเปิดเผยต่อสาธารณะได้ ใช้สำหรับสร้างที่อยู่ในการรับข้อมูลและตรวจสอบลายเซ็นดิจิทัล
• กุญแจส่วนตัว (Private Key): รหัสลับที่ต้องเก็บรักษาเป็นความลับอย่างยิ่ง ใช้สำหรับสร้างลายเซ็นดิจิทัลเพื่ออนุมัติการทำรายการ
• วลีกู้คืน (Seed Phrase / Mnemonic): ชุดคำภาษาอังกฤษ 12 หรือ 24 คำที่แปลงมาจากค่าความสุ่มทางคณิตศาสตร์ เพื่อใช้ในการสร้างหรือกู้คืนคู่กุญแจทั้งหมด
• กระเป๋าแบบออฟไลน์ (Cold Storage / Hardware Wallet): อุปกรณ์เก็บรักษากุญแจส่วนตัวที่ไม่มีการเชื่อมต่อกับอินเทอร์เน็ตโดยตรง เพื่อลดความเสี่ยงจากการถูกโจมตีทางไซเบอร์

3. คำศัพท์หมวดสถาปัตยกรรมระบบนิเวศ (Ecosystem Concepts)

• สมาร์ตคอนแทรกต์ (Smart Contract): โปรแกรมคอมพิวเตอร์ที่ทำงานอัตโนมัติตามเงื่อนไขที่เขียนไว้บนบัญชีแยกประเภทกระจายศูนย์
• โปรแกรมสำรวจบล็อก (Block Explorer): เครื่องมือค้นหาและแสดงผลข้อมูลบล็อก ธุรกรรม และสถานะของเครือข่ายผ่านอินเทอร์เฟซบนเว็บ
• สถานะสิ้นสุด (Finality): จุดของเวลาที่รายการข้อมูลได้รับการยืนยันอย่างสมบูรณ์จนไม่สามารถเปลี่ยนแปลง ย้อนกลับ หรือยกเลิกได้อีกต่อไป